İlköğretim Dersleri

1. Isınma ve Soğuma

Sıcak bir yaz gününde bastığımız kumun sıcaklığını hissedebiliriz. Kum, güneşin etkisiyle ısınır ve sıcaklığı artar. Çaydanlıkta kaynamakta olan su yeni doldurulmuş bir fincan çayın ve bir bardak buzlu meyve suyunun sıcaklıkları hakkında ne söyleyebiliriz
Maddelerin hangisinin sıcak, hangisinin soğuk olduğunu anlayabiliriz. Fakat dokunma duygusu, sıcaklık ölçmek için yanıltıcı olabileceği gibi kesin de değildir.

Sıcaklığı ölçmek için termometre adı verilen alet kullanılır. Termometre bir hazne ve ona bağlı cam borudan oluşur. Hazne içinde cıva veya renklendirilmiş alkol bulunur. Termometrenin bulunduğu ortam ısıtılırsa haznedeki sıvı, cam boruda yükselmeye başlar; ortam soğutulduğunda ise ilk konumuna doğru geri döner. Sıvı seviyesinin karşısındaki sayılar ölçülen sıcaklık değerlerini gösterir. Termometre “derece” denilen eşit aralıklara bölünmüştür. Termometrede ölçülen sıcaklık, derece selsiyus olarak ifade edilir ve °C sembolü ile gösterilir. Ortamın sıcaklığı erimekte olan buzdan daha düşük olduğu zaman termometredeki sıcaklığı ölçerken “sıfırın altında” şeklinde okuruz. Örneğin yandaki termometre, “sıfırın altında 10 derece selsiyus” şeklinde okunur. Termometre ile havanın, vücudun vb. maddelerin sıcaklığını ölçebiliriz. Sıcaklık ölçmede kullanılan çok çeşitli termometreler vardır. Bazen sıcaklığı ölçmede kullanılan termometrenin hassas olması önemlidir. Klinik termometrelerinin (hasta termometresinin) kesin ve duyarlı ölçüm yapması gerekir. Çünkü hastanın vücut sıcaklığındaki küçük bir değişim bile sağlığı açısından çok önemlidir.